विमल योग (विपरीत राजयोग)
द्वादश स्थानाचा स्वामी दुःस्थानात (६/८/१२) स्थित आहे. गुप्त शत्रू, अपव्यय आणि छुप्या नुकसानांपासून जीवन मुक्त करतो; निर्मळ आणि गुंतागुंतमुक्त जीवनशक्ती प्रदान करतो.
आढावा
विमल योग हा शास्त्रीय विपरीत राजयोगांपैकी (अक्षरशः "उलट" फिरलेल्या राजयोगांपैकी) एक होय — ज्योतिष या प्रकाशाच्या शास्त्रातील एक सूक्ष्म आणि अत्यंत प्रिय असा प्रकार. बहुतांश राजयोग हे शुभ ग्रहांच्या बलावर आणि त्रिकोण व केंद्र स्थानांच्या स्वामींच्या परस्पर मैत्रीतून घडतात; परंतु विपरीत गट एक शांत सत्य शिकवतो — की दुःस्थानांचे, म्हणजे षष्ठ (रोग, शत्रुत्व व ऋण), अष्टम (रंध्र, विघ्न व आयुष्य) आणि द्वादश (व्यय, हानी व विलय) या तीन "कठीण" स्थानांचे स्वामी आपल्या पीडा अंतर्मुख करून अनपेक्षित उत्कर्ष घडवू शकतात. "विमल" म्हणजे "निष्कलंक" किंवा "शुद्ध" — हा तो प्रकार, जो द्वादशेशाच्या, म्हणजे व्यय, एकांत व मोक्ष (मुक्ती) यांच्या अधिपतीच्या अधीन आहे. बृहत्पाराशरहोराशास्त्र (BPHS) व फलदीपिका यांसारखे शास्त्रीय प्रमाणग्रंथ या योगांना केवळ पीडा न मानता उदयोन्मुख भाग्याचे खरेखुरे योग मानतात. जन्मकुंडलीच्या विश्लेषणात विमल योगाचा अर्थ असा घेतला जातो की हानी व त्यागाच्या क्षेत्रातील कष्ट, विरोधाभासाने, स्वातंत्र्य व लाभाचीच पायाभूमी बनू शकतात — मात्र संपूर्ण कुंडली त्यास पाठबळ देत असेल तरच.
कसा तयार होतो
जेव्हा द्वादश स्थानाचा स्वामी (व्यय भाव — हानी, व्यय, परदेश, एकांत व मुक्तीचे स्थान) तीन दुःस्थानांपैकी एका ठिकाणी, म्हणजे षष्ठ, अष्टम किंवा स्वतःच्या द्वादश स्थानातच स्थित असतो, तेव्हा विमल योग घडतो. प्रत्येक विपरीत राजयोगाचे मूलभूत तत्त्व असे — की एक स्वाभाविक "बिघडवणारा", म्हणजे कठीण स्थानाचा अधिपती, कठीण स्थानांतच बंदिस्त होतो; आणि तो शुभाच्या कारकत्वाऐवजी कष्टाच्याच कारकत्वाला पीडा देत असल्याने, विलक्षणपणे त्यांचा स्वभावच उलटवून टाकतो. अशा रीतीने द्वादशेश षष्ठात, अष्टमात, वा स्वतःच्या द्वादशातच राहून हा नियम पूर्ण करतो. जेव्हा द्वादशेश षष्ठात असतो, तेव्हा काही परंपरा त्यातून घडणाऱ्या योगास "विमल" असे नाव देतात; तथापि, दिलेल्या शास्त्रवचनानुसार अत्यावश्यक व संपूर्ण अट एवढीच — की द्वादशेश षष्ठ, अष्टम वा द्वादशात स्थित असावा. हे स्पष्टपणे नमूद करण्याजोगे आहे की या योगास केवळ हा स्थानसंबंधच पुरेसा आहे; त्याच्या मूळ व्याख्येत विशिष्ट राशींची मागणी नाही. BPHS व फलदीपिका यांसारखे शास्त्रीय ग्रंथ या स्थितीचे काळजीपूर्वक वर्णन करतात आणि द्वादशेश एरवी जी सामान्य दुर्बलता दर्शवितो, तिच्यापासून हिला वेगळे ओळखतात.
शास्त्रीय फळे
विमल योगास शास्त्रांनी दिलेला फलानुभव म्हणजे एक विशिष्ट व अंतर्मुख अशी समृद्धी. परंपरा सांगते की जातक मितव्यय (मोजका, संयमित व शिस्तबद्ध खर्च) करण्याकडे झुकतो, त्याच्या ठायी इतरांवरील अवलंबित्वाला विरोध करणारा ठळक स्वातंत्र्याचा बाणा असतो, आणि तरीही भौतिक लाभ त्याला प्राप्त होतात — बहुधा व्यय, परदेशी संबंध वा त्याग या द्वादश स्थानाच्याच अधीन असलेल्या क्षेत्रांतूनच. सर्वांहून महत्त्वाचे म्हणजे, विमल योग जातकाला मोक्षाकडे, म्हणजे मुक्तीच्या ओढीकडे झुकवतो असे म्हटले जाते — असा स्वभाव जो हव्यासापासून विलक्षण मुक्त असून, संग्रहाच्या पलीकडे जे आहे त्याकडे आकर्षित होतो. याच अर्थाने या योगाचे नाव सुंदर आहे — हा "निष्कलंक" योग हानीची पकड शिथिल करतो आणि काटकसरीचे रूपांतर अभावात न करता स्वातंत्र्यात करतो. ही फले प्रामाणिकपणे व अतिशयोक्ती न करता वर्णावी लागतात. योग म्हणजे एका प्रवृत्तीचे, जीवनाच्या पोताला असलेल्या एका कलाचे नाव होय — तो कोणता आदेश नव्हे; तो देणारी काटकसर ही एक वृत्ती आहे, लाभ ही एक शक्यता आहे, आणि मुक्तीकडील ओढ हा एक कल आहे. फलदीपिका व पाराशरी परंपरा असे योग हे योग्य परिस्थितीची वाट पाहणाऱ्या क्षमता म्हणून मांडतात, आणि त्यांची परिपूर्णता ही कुंडली त्या योगाच्या वचनास किती दृढपणे पाठबळ देते यावर पूर्णपणे अवलंबून असते.
बल आणि भंग
प्रत्येक योगाप्रमाणेच विमल योगाचे सामर्थ्यही तो घडवणाऱ्या ग्रहाच्या — येथे द्वादशेशाच्या — बलावर व अवस्थेवर (बल व त्याची स्थिती) अवलंबून असते. जेव्हा तो अधिपती प्रतिष्ठेने स्थित असतो — स्वक्षेत्रात (स्वराशीत), उच्च राशीत, वा मित्राच्या राशीत — आणि अस्ताच्या (दहनाच्या) वा पापग्रहांच्या निकट दृष्टीच्या पीडेपासून मुक्त असतो, तेव्हा तो जी उलथापालथ घडवतो ती निर्मळ असते आणि वचन दिलेले लाभ व स्वातंत्र्य स्पष्टपणे प्रकट होतात. गुरूची शुभ दृष्टी किंवा एखाद्या सुस्थित अधिपतीची दृष्टी त्यास अधिकच बळकटी देते. जेव्हा द्वादशेश नीच राशीत असतो, अस्तंगत असतो, किंवा त्याच्या उलटवण्याच्या क्रियेला गढूळ करणाऱ्या शत्रुतुल्य प्रभावांनी वेढलेला असतो, तेव्हा हा योग दुर्बल होतो. एक मान्यताप्राप्त भंग (रद्दता) तेव्हा घडतो जेव्हा तोच अधिपती शुभ स्थानांच्या स्वामींशी दृढ संबंध जोडतो किंवा सामान्य राजयोगाच्या बंधनांत ओढला जातो — यामुळे शास्त्रांनी वर्णिलेली शुद्ध विपरीत यंत्रणा पातळ होते. अत्यंत महत्त्वाचे — कोणताही योग आपल्या काळाआधी फळत नाही: द्वादशेशाची, किंवा तो ज्या स्थानात आहे त्याची दशा वा अंतर्दशा (ग्रहाचा महाकाल व उपकाल) उलगडते तेव्हाच विमल योग पक्व होतो. तो काळ त्यास जागृत करेपर्यंत हा योग कुंडलीत केवळ एक सुप्त वचन म्हणून पडून राहतो.
योग म्हणजे काय?
योग हे शास्त्रीय वैदिक ग्रंथांमध्ये (बीपीएचएस, बृहत् जातक, फलदीपिका) सांगितलेले विशिष्ट ग्रहसंयोग आहेत. प्रत्येक नामांकित योगाचा एक विशिष्ट परिणाम असतो — संपत्ती, विद्वत्ता, नेतृत्व, संघर्ष इत्यादी. आम्ही तुमच्या जन्मकालीन डी१ कुंडलीतून सर्वाधिक उल्लेखलेले २१ शास्त्रीय योग शोधतो.
हे लक्षात ठेवा की विमल योग, त्याचे नाव कितीही शुभ असले तरी, स्वतःहून एकट्याने जीवनाचा आकार ठरवत नाही. त्याचे खरे सामर्थ्य तुमच्या स्वतःच्या कुंडलीतील द्वादशेशाचे बल, प्रतिष्ठा व दशा यांवर अवलंबून असते; आणि बहुतेक कुंडल्यांत एकाच वेळी अनेक योग वास करतात, जे प्रत्येकजण इतरांना मर्यादित करतो व त्यांना आपापला रंग देतो. हा योग तुमच्यासाठी नेमके काय वचन देतो हे जाणून घ्यायचे असेल, तर तुमची जन्मकुंडली मांडा आणि संपूर्ण फलकथन जाणून घ्या — जिथे त्याच्या स्थितीचे मूल्यमापन एकाकीपणे न होता तिच्या जिवंत संदर्भात करता येईल.